De overgang op de werkvloer
De overgang is een natuurlijke fase in het leven van elke vrouw. Rond het 51e levensjaar maken de meeste vrouwen de menopauze door. De overgang begint echter vaak jaren eerder en kan wel 7 tot 10 jaar duren. In Nederland zijn naar schatting 1,8 miljoen vrouwen in deze levensfase, waarvan 80% last heeft van overgangsklachten. Het onderwerp is vaak nog taboe, vooral op de werkvloer, wat invloed heeft op zowel het welzijn van werknemers als de productiviteit van organisaties.
Vrouwen met ernstige overgangsklachten verzuimen zes tot acht keer vaker dan vrouwen zonder klachten. De economische gevolgen van vrouwspecifieke aandoeningen, waaronder de overgang, kunnen in 2025 oplopen tot 2 miljard euro. Toch blijft het onderwerp vaak onderbelicht in bedrijven.
Uit RIVM-onderzoek blijkt dat ruim één op de drie vrouwen in de overgang hun werk minder goed kan doen door klachten zoals opvliegers en slaapproblemen. Minder dan de helft bespreekt dit op het werk, vaak door gebrek aan kennis en begrip. In 2023 had slechts 2% van de werkgevers een overgangsbeleid, aldus vakbond CNV.
Wat kunnen werkgevers doen?
Er liggen duidelijke kansen om als organisatie stappen te zetten. Een goed overgangsbeleid draagt bij aan het welzijn van werknemers én verlaagt ziekteverzuim. Hieronder een aantal concrete aanbevelingen:
- Vergroot de kennis: Een werkgever die geïnformeerd is over wat de overgang is en welke klachten te maken kunnen hebben met de overgang is goed in staat werknemers te ondersteunen waar nodig en begrip te hebben voor de situatie.
- Stimuleer het open gesprek: Maak het bespreekbaar. Creëer ruimte voor vertrouwelijke, individuele gesprekken waarin medewerkers hun behoeften kunnen uiten. Houd er rekening mee dat klachten én ondersteuningsbehoeften per persoon kunnen verschillen.
- Werk aan een open communicatiecultuur: Een veilige en inclusieve werkomgeving begint bij de voorbeeldrol van de werkgever. Door zelf open, respectvol en zonder oordeel te communiceren, ontstaat er ruimte voor anderen om dat ook te doen — ook over gevoelige onderwerpen zoals de overgang.
- Integreer overgangsthema’s in periodieke gezondheidschecks: Door tijdens periodieke medische onderzoeken expliciet aandacht te besteden aan overgangsgerelateerde klachten, kunnen problemen eerder worden gesignaleerd en besproken. Vroegtijdige herkenning voorkomt uitval.
- Bied flexibiliteit: Denk aan flexibele werktijden, thuiswerkmogelijkheden en extra pauzes waar nodig.
- Voorzie in informatie en hulpmiddelen: Werkgevers kunnen betrouwbare informatie en middelen beschikbaar stellen aan werknemers over de overgang. Dit kan via interne communicatiekanalen, informatieve brochures, websites of toegang tot professionele gezondheidszorg.
- Voer preventieve spreekuren in: Een speciaal spreekuur voor vrouwen vanaf 45 jaar biedt een laagdrempelige manier om overgangsklachten te bespreken en tijdig ondersteuning te bieden.
- Pas de werkplek aan waar nodig: Fysieke aanpassingen op de werkvloer kunnen het werkcomfort aanzienlijk vergroten. Denk aan koelere werkruimtes, toegang tot drinkwater, flexibele kledingvoorschriften, extra rustmomenten en sanitaire voorzieningen zoals maandverband op het toilet.
- Introduceer een vitaliteitsprogramma: Een vitaliteitsbeleid gericht op beweging, gezonde voeding, ontspanning, slaap en het voorkomen van risicogedrag (zoals roken of overmatig alcoholgebruik) is juist tijdens de overgang cruciaal. Overweeg om 'vitaliteit tijdens de overgang' als specifiek thema op te nemen binnen bestaande programma’s. Extra ondersteuning via beweegprogramma’s is aan te raden, omdat vrouwen in deze levensfase vaker last hebben van spier- en gewrichtsklachten.
De overgang is geen privékwestie, maar een maatschappelijke realiteit met grote impact op de werkvloer. Door het onderwerp uit de taboesfeer te halen en actief beleid te voeren, kunnen organisaties bijdragen aan het welzijn van hun medewerkers én hun eigen continuïteit. Het is tijd dat de overgang ook op de werkvloer de aandacht krijgt die het verdient.
Meer lezen?